poniedziałek, 27 stycznia 2014

Europejski Barbarzyńca i Kultura Azji



Książka „Barbarzyńca w Azji” autorstwa  Henri Michaux towarzyszyła mi od tłocznego lotniska, przez tropikalne lasy aż po hinduskie pustelnie.
 Ale Michaux zaproponował mi podróż dalej, aż po egzotyczną Japonię i buddyjski Cejlon. Podzielił się ze mną swoją wizją Azji. Najczęściej Henri Michaux określa się mianem poety nurtu apokalipsy, piszącego „przeciw światu” - piętnującego rzeczywistość okrutną i nieżyczliwą człowiekowi.

Ten francuski literat tworzył również w duchu nadrealizmu, snuł oniryczne wizje (często pisał pod wpływem narkotyków) inspirowane chrześcijańskim mistycyzmem i duchowością Dalekiego Wschodu. Podczas swych wielkich podróży Michaux poznał Azję, jak również przemierzył Afrykę i obydwie Ameryki. Pozostawił po sobie swoiste lapidaria: pisane aforystycznym językiem, pełne filozoficznych rozważań relacje z podróży do Azji i Ekwadoru.

„Barbarzyńca...” jest przejmującą refleksją nad światem Azji, zapisaną barwnym językiem i sięgającą po środki wyrazu rozmaitych gatunków literackich. Dzięki niezwykłemu talentowi francuskiego pisarza, Azja wydaje się bliższa, rozpoznawalna i bardziej okiełznana. Michaux ma dar odnajdywania formuł, w których można zawrzeć doświadczenie inności: potrafi przedstawić, życie hinduskiego kupca, opisać zapach orientalnych kadzideł, smak zamorskich potraw, a także majestat muzułmańskich pałaców. Ot, opis architektury Sumatry: „dachy domów przypominają zatrzymane fale. Fala wznosi się, rozpędza, jest w swym najwyższym punkcie, dosięga samego szczytu. Dach zatrzymuje się w tym miejscu, gdzie powinien już zacząć opadać”.

 Książka Michaux to jednak o wiele więcej niż tylko zbiór refleksji z podróży na Daleki Wschód, to również szkic o świecie, którego nie sposób poznać do końca, zrozumieć ostatecznie, o próbie dialogu z człowiekiem, którego życie wpisane jest w odmienny paradygmat społeczno-kulturowy. Ważnym elementem narracji „Barbarzyńcy...” jest skupienie się na detalach, najmniejszych cząstkach budujących obraz rzeczywistości orientu.

Można odnieść wrażenie, że tak, jak południowo-indyjskie świątynie-wieże zbudowane są z niezliczonych kopuł i ażurów, tak zapis indyjskiej przygody Michaux jest literacką mozaiką ułożoną z drobnych odłamków orientalnej rzeczywistości. Podróż, włóczęga od tłumnej i dusznej od biurokracji Kalkuty po słoneczną Jawę i dzikie Borneo to sekwencja zmieniających się przestrzeni, które stworzone są z niewielkich acz symbolicznych elementów jak groteskowy relief świątyni Kali czy wierzba, która u Michaux staje się symbolem chińskiej kultury: „To w Pekinie zrozumiałem wierzbę (...) chińskie drzewo pa excellance. Wierzba ma w sobie coś umykającego. Jej liście są niewyczuwalne, jej ruchy przypominają narastający strumień wody. Jest jej więcej niż widzimy, niż chce nam pokazać (...) Wierzba kształtuje was stopniowo, udzielając lekcji każdego ranka. Ogarnia was ukojenie utkane z wibracji, a na koniec, gdy otwieracie okno, nie sposób już powstrzymać się od łez.”

 
Twórczość Michaux bazuje na technice snu, czyli, między innymi, na wprowadzeniu w świat działań magicznych, wkomponowanie ich w naturalny porządek rzeczy. Właśnie dlatego w „Barbarzyńcy....” nie brak odwołań do mitologii i mistyki Wschodu. Hindusi z południa od wieków reagują na pojawienie się białego człowieka w ten sam sposób: nieustannie gapią się nań na ulicy, wychylają się z okien by go choć przez chwile pooglądać, wpatrują się weń wyczekująco zza kramów z owocami. Ich północni pobratymcy są bardziej asertywni, by nie rzec napastliwi i postrzegają przybysza z Zachodu przede wszystkim jako bogacza, któremu trzeba coś sprzedać. Cokolwiek. Może to być mapa, bilet lotniczy, nieprzydatny gadżet albo nowa edycja kamasutry. Wszyscy mieszkańcy Indii, doświadczeni kolonializmem, czują się w pewien sposób od Europejczyków gorsi. Wstydzą się swojego języka, nieudolnie kopiują zachodnie zwyczaje, ale jednocześnie czują dumę ze swego kulturalnego dziedzictwa. Takich paradoksów napotyka się w Azji wiele, w każdym zaułku tłocznych ulic, w świątyniach i na towarzyskich spotkaniach przy mlecznej herbacie.

Ucieszyłem się, że autor „Barbarzyńcy....” w podobny sposób jak ja odbierał zachowanie Indusów, ich stosunek do białych i do własnej kultury. W opowieści Michaux odnaleźć można zestawienie dwóch postaw – Europejczyka kontemplującego obcy, orientalny świat oraz Azjaty próbującego poznać i zrozumieć gościa z Zachodu. Obraz obcego świata, do którego wkracza europejski „barbarzyńca”, jest pełen napięcia: niepokoi, czasem drażni odmiennością, ale też nęci i ostatecznie fascynuje. Michaux pisze nie tylko o Azji, którą zobaczył lecz również o tej, którą zgłębił poprzez swoje doświadczenie lekturowe: na kartach Barbarzyńcy przedstawia wyrywki dzieł, z których czerpał swoją wiedzę . Niektóre z nich streszcza, inne cytuje, zawsze jednak przedstawiając płynące z nich tezy w perspektywie polemicznej. Rozważania te, pełne zadumy nad życiem i pytań egzystencjalnych, wieńczy przeważnie podobna fraza konstatująca, iż Azja jest niesłychanie różnorodna: niezliczone są indyjskie bóstwa, nieogarniona buddyjska filozofia, niezmierzone himalajskie przełęcze. Aby wyrazić to, co nieskończone Michaux posługuje się fragmentarycznością opisu, refleksyjnością i elementami reportażu uczestniczącego. Owa zdawkowość, lakoniczność wypowiedzi, kolaż myśli i refleksji przypomina „poetykę fragmentu” znaną choćby z „Lapidariów” Kapuścińskiego. Kartki mojego wydania „Barbarzyńcy...” wyblakły od indyjskiego i nepalskiego słońca. Książka wylądowała w kieszeni plecaka, ale jej fragmenty przypominały mi często o tym kim jestem w Azji. Czasem były echem moich własnych doświadczeń. Innym razem powracały do mnie pojedyncze sentencje i aforyzmy, którymi Michaux opisywał to, co w Azji fascynujące, inne, dziwne i warte poznania.

Henri Michaux „Barbarzyńca w Azji” Wydawnictwo: Świat Literacki

piątek, 17 stycznia 2014

Kālī - Wielka Bogini Hinduistycznego Panteonu.


Kālī - Wielka Bogini Hinduistycznego Panteonu.

Kim jest tajemnicza bogini Kali w Hinduistycznym panteonie? Mroczną, demoniczną boginią czczoną przez morderczych tughów, jak chcieliby miłośnicy filmów przygodowych, czy Boginią Matką, troskliwą opiekunką i strażniczką hinduskich świątyń. Kali Ma – Kali pod postacią Bogini Matki jest czczona w wielu zakątkach Indii, przyzywana tysiąckroć w codziennych modlitwach Braminów i opisywana w niezliczonych poematach i pismach religijnych. 
W Kerali właściwie w każdej miejscowości, nawet w najmniejszej z wiosek znajdują się świątynie i kapliczki tej bogini.






Nie wiadomo kiedy dokładnie Kali , groźna bogini nazywana „czasem śmierci”, zaczęła odgrywać istotną rolę w tradycjach Hinduizmu.  Jednak od ok. XVI wieku bogini ta była czczona zwłaszcza w sekretnych hinduistycznych tradycjach „lewej ręki”(vämäcära) słynących z ezoterycznych rytuałów.

W wielu tekstach (np. Nirväºa tantra) Kali określana jest jako najwyższa w boskiej hierarchii; jest boginią tryumfującą nad światem i innymi bóstwami, uosabia,pierwotną stwórczą moc (śakti) powołującą do życia ludzi i istoty wyższe. Inne pisma wprost konstatują, iż mantra  Kali jest najpotężniejsza wśród magicznych formuł . Według Kämäkhyä tantra, Kali jest pierwszą, najważniejszą z dziesięciu Wielkich Bogiń Hinduizmu ( mahävidyä) , jest Wielką Boginią  w swej prawdziwej postaci(svarpa). Ezoteryczny tekst hinduistyczny Kämadä tantra stwierdza, że bogini ta nie posiada atrybutów (nirguºa), nie jest ani kobietą ani mężczyzną, jest natomiast nieskazitelną, wieczną świadomością, bytem oraz łaską(saccidänanda).

Kali symbolizuje wieloaspektowość świata i paradoksy ludzkiego życia. W tradycjach tantrycznych Kali jest jednocześnie uosobieniem śmierci i tryumfu nad śmiercią. Symbolizuje tabu -  „zakazany owoc”, którego skosztowanie, przez wtajemniczone wyznawcę, przynosi boską wiedzę i moc. Jednak, jak wspominają tantryczne pisma, zwykły śmiertelnik, który sięga po ów owoc niechybnie poniesie karę.

Kali, szczególnie w tradycjach Bengalu, jest tą, która obdarza adepta wieloma siddhi (magicznymi mocami).  Tak, na przykład, pochodzący z tamtego regionu utwór poetycki - Kälikämaìgal kävya, opowiada historię pobożnego Sundara, który uzyskał magiczne moce i pojął za żonę wybrankę swego serca dzięki łasce bogini Kali .

Kali czczona jest pod wieloma aspektami, jest dobrą matką, która pomaga swoim wyznawcom (Bhadra Kali ) i wszechpotężną boginią, która jest uosobieniem wszystkich mocy i całego wszechświata (MahāKali

poniedziałek, 30 grudnia 2013







Zapraszamy na treningi od nowego roku

Kalarippayattu – Indyjska Sztuka walki

Prowadzący: Maciej Karasiński

Miejsce: Kraków, ul. Szpitalna 40- „Kontakt-Przestrzeń Ruchu i Tańca”


www.facebook.com/przestrzenKONTAKT

pierwszy trening jest darmowy!

--
Maciej Karasiński, od 2007 roku trenuje w CVN kalari w Indiach (Kerala) wg. tradycyjnego przekazu; doktorant filologii orientalnej UJ, ukończył studia doktoranckie w Indiach (University of Calicut); jest autorem publikacji naukowych i popularnonaukowych o kulturze orientu i filozofii indyjskiej; brał udział w pokazach kalari w Indiach, wraz z indyjskimi trenerami CVN kalari prezentował techniki walki bronią dla telewizji indyjskiej i francuskiej.

sobota, 28 grudnia 2013

Kolorowa przygoda w Kerali


Kerala to owiany morską bryzą, monsunowo-zielony, baśniowy region  Indii. Kultura tego południowego stanu jest równie różnorodna jak ta, która istniała tam przed wiekami. Tu wciąż słychać starożytne pieśni o bohaterach, bajecznie kolorowe, taneczne dramy uświetniają świątynne misteria, a w odludnych uroczyskach składa się ofiary bogom i demonom.

Według legendy Paraśurama, heros będący wcieleniem boga Wisznu, wzniósł pierwsze świątynie w Kerali i nakazał braminom strzec praw i obyczajów Hinduizmu. Także dziś, w Kerali obowiązują surowe,  zwyczajowe prawa przodków i tak jak dawniej naucza się tu tradycyjnych sztuk i rzemiosł takich jak: astrologia, ziołelecznictwo (ajurweda) czy sztuki walki. Nawoływanie muezina, psalmy Tomaszowych chrześcijan i hinduskie pieśni harmonijnie łączą tu swe brzmienia.  Od kokosowych gajów Kannur,  przez słoneczne plaże Calicutu, herbaciane wzgórza  Munnar, aż po monumentalne świątynie Trishur i fortyfikacje kolonialnego  Cochin, keralska kraina zdumiewa i zachwyca swym wdziękiem.
zapraszam

piątek, 27 grudnia 2013

Indyjski ślub



Zaproszenie leżało na stole obok nadgryzionej przez mole książki Naipula i sterty poplamionych papierzysk. Było niewielkie, złożone w pół i wyglądało jak list od dawno niewidzianego znajomego. Na górze karty widniał szkarłatny napis: „Renu poślubia Rameśa”. Dalej: data, dwa tandetne, siwo-purpurowe serca i sztampowa formułka zapisana kursywą: „Serdecznie zapraszamy na ceremonię zaślubin naszej córki Renu z domu Nair z Rameśem synem Narayana oraz na lunch, który odbędzie się po rzeczonej uroczystości”. Biały arkusz zamknięty został arabeskowym wzorem tu i ówdzie zranionym różem. W formie i treści zaproszenia kryła się tęsknota za szczęśliwym i dostatnim życiem. Była tam również skryta obawa, którą parę tygodni wcześniej widziałem w oczach Renu.


Było wczesne popołudnie, różowawe chmury kłębiły się kapryśnie, rzec można zawadiacko, zakrywając niebieskie otchłanie. Renu szła dostojnie acz swobodnie niosąc opasłe tomiska traktujące o filozofii indyjskiej. Zmierzaliśmy do biblioteki. Przez chwilę rozmawialiśmy o naglących sprawach: zbliżających się egzaminach, przeczytanych lekturach i nadchodzącej porze deszczowej. Odcedzone, popołudniowe słońce podkreślało szczupły rysunek twarzy filigranowej hinduski. Ubrana w granatowe sari wydawała się równie subtelnie ciepła jak podmuch wiatru roznoszący wokół zapach jaśminu. Przez chwilę razem smakowaliśmy woń kwiatów porastających rozległe ogrody wokół biblioteki. Renu przymknęła migdałowe oczy i wyszeptała: Rodzice aranżują moje małżeństwo z synem wuja Narayana.


Słońce oparło się o kęs omszałego muru a zduszony warkot trójkołowej rikszy wdarł się w ciszę ogrodu. Kilku smukłych hindusów, śmiejąc się i klaszcząc w dłonie, przemaszerowało traktem obwodzącym mały skwer, na którym staliśmy. Ktoś zapalił biri, a za kokosowym gajem dwie brunatne krowy z nonszalancją przeżuwały kolejny kęs brudnej trawy. Za uniwersytecką biblioteką, jak okiem sięgnąć rozciągały się zielone tereny pagórkowatej Kerali, południowego stanu Indii znanego jako Boska Kraina. Kerala to tropikalne puszcze, dzikie, zalesione rozlewiska, usiane świątyniami wzgórza i pałace tonące w szarej, monsunowej mgle. To świat do którego niegdyś zawitał Vasco da Gama, miejsce gdzie doszło do spotkania starego Wschodu z Zachodem. Od nadmorskiego Calicut do stołecznego Trivandrum i od Cochin aż po Kannur codziennie ktoś otrzymuje szarą kopertę z równo złożoną kartą, opatrzoną tytułem „zaproszenie na ślub naszej córki”. Szlacheckie rody zamieszkujące tereny od perkatych wysoczyzn Waynard aż po obmyte morskimi wodami Kanyakumari: Nair, Nambudiri, Atikal – wszyscy dbają by ich córki i synowie wybrali odpowiedniego partnera życiowego…


Renu zanuciła dziecięcą piosenkę i tanecznym krokiem podbiegła do skłonionego wiekiem drzewa. Zerwała parę czerwonych kwiatów o załzawionych płatkach i wplotła je w swe kruczoczarne loki. Zaśpiewała jeszcze jedną zwrotkę i zamilkła rozglądając się niepewnie wokół. Otoczył nas tłum hinduskich dwudziestolatków. Patrzyliśmy jak spacerują leniwie trzymając się za ręce, obejmując. Wydawało się, że ludzie ci witają się, rozmawiają, kłócą się i żegnają jakby od niechcenia. Jakby kolejne teatralnie wypowiadane zdania zamierały w nieokreśloności ich codziennego życia.
Obiecałem przyjść na ślub. Renu dotknęła opuszkami palców hibiskusa – miał słodki, rozkoszny zapach. Uśmiechnęła się. Trudno było mi określić jej uśmiech, lekki grymas z tajemniczą, cierpką nutą. W jednej chwili jej nastoletnia twarz wydała mi się jednak smutną niezgodą na szarą rzeczywistość. Pomyślałem, że może to tylko złudzenie – ta pełna witalności dziewczyna nie sprawiała przecież nigdy wrażenia rozczarowanej swym życiem.

Pod wieloma względami Indie nigdy się nie zmieniły – tak samo smakuje tu serwowana na śniadanie masala dosa, krowy nadal przechadzają się ulicami metropolii, a ostatnie strony gazet zapełniają ogłoszenia matrymonialne. Prawie wszystkie zaczynają się od słów: „szukamy odpowiedniej małżonki dla naszego syna”, „szukamy przystojnego i bogatego męża dla naszej córki”. Tego typu formy zawierania związków małżeńskich są ogólnie przyjęte choć zdarzają się wyjątki: małżeństwa zawarte wbrew woli rodziców czy też wbrew nakazom astrologa.

Dzień 11 października jest dobrowróżbną datą, a małżeństwo zawarte w tym dniu będzie trwałe i szczęśliwe. Tak powiedział astrolog. Wszystkie szczegóły dotyczące ślubu zawsze konsultowano z Rajeshem Kumarem, astrologiem mieszkającym nad brzegiem Brahmaputry. Taka była tradycja rodu Nair, z którego pochodziła Renu. Pan Kumar odczytał prawdy zapisane w gwiazdach: porównał horoskop córki Naira z datą urodzin przyszłego zięcia i, przy ogólnym westchnieniu ulgi, powiedział, że rodzice nie mogli wybrać lepszego męża dla swojej córki. Rameś jest idealnym kandydatem dla Renu – tak mówią gwiazdy.



Gdy wieczorem czytałem kolejny raz treść zaproszenia, gwiazdy nieśmiało połyskiwały na bezchmurnym niebie. Za oknem raz po raz wiatr przeczesywał korony rachitycznych drzew. Nagle zobaczyłem, że odludną ulicą keralskiej mieściny przechadza się cień. Cień okazuje się Rameśem – przemyka w sztywnym garniturze wąskim, kamienistym traktem… Widziałem jak niesie, zamknięty poświatą księżyca, neseser. Idzie sztywnym krokiem, co chwilę przystaje. Gdzieś w oddali odzywa się ćakrawaka – ptak symbolizujący dozgonną miłość. Rameś zatrzymuje się, wykonuje gest jakby chciał zerknąć na zegarek. Po chwili rusza dalej: idzie zgarbiony i zamyślony. Któż odgadłby o czym myśli. Na pewno tysiące pytań zaprzątają mu głowę: czy praca, którą załatwił mu wuj Rakeś będzie mu odpowiadała? Czy wynagrodzenie będzie wyższe niż czynsz nowego domu? Jak będzie wyglądała jego żona? Czy będzie miała lotosowe spojrzenie i wydatne usta jak księżniczka z baśni, którą czytał mu stary Mohan? Czy może będzie bosą tancerką w turkusowym sari? Rameś następnego dnia ma zobaczyć po raz pierwszy swoją przyszłą żonę. Wprost nie może się doczekać: słyszał o niej wiele dobrego. Opowiadano mu jakie lubi potrawy i że ma serdeczny uśmiech, studiuje na wydziale literaturoznawstwa i dużo czasu spędza w bibliotece. Tyle dowiedział się od jej rodziców. Nie wie jednak, że Renu uwielbia odwiedzać kuzynostwo w pustynnym Radżastanie, lubi zapach starych książek, kurzu, który osiada na ostatnich, niedoczytanych stronicach…


Rameś zaplanował już wszystko: będzie woził swoją młodą żonę czarnym motocyklem, zabierze ją w podróż do tonącego w zapachu nowomody Cochin. Kupi jej srebrny wisiorek i przy szklaneczce słodkiego ćaju będzie zachwycał się jej ciepłym głosem. A Renu będzie się uśmiechać, będzie cieszyć się jak każda dziewczyna w jej wieku. Potem pokaże zdjęcie ślubne koleżankom i będzie delektować się ich zazdrosnymi spojrzeniami. Na drugi dzień Lakszmi, znajoma ze szkolnej ławy, szeptem zdradzi jej szczęśliwą nowinę: ”Rodzice obiecali mi, że za dwa lata ja również będę miała takie zdjęcie” Renu będzie jej gratulować i wspominać słodycz mlecznego pajas – napoju, którym dziewczyna częstuje w noc poślubną swego kochanka. Słodkość ta, ma stanowić preludium cudownych chwil, które będą odtąd treścią wspólnego życia małżonków.


W dniu zaślubin rodziny zebrały się w przestronnym gmachu jednego z teatrów. Na scenie ustawiono kwiaty, lampki i kadzidła przyprószone kolorowymi proszkami. Poproszono naczelnego bramina by stosownym rytuałem przywołał opiekuńcze bóstwa. Gdy tak się stało, delegacja kobiet z rodziny Renu udała się by przywitać pana młodego. Następnie, odziane w odświętne sari, kobiety z rodu Rameśa udały się by powitać jego przyszłą żonę. Wszystko przy ciekawskich spojrzeniach przybyłych gości. Renu stała na scenie nieco zatrwożona, niby aktorka, która zapomniała swojej kwestii. Ceremonia była w istocie dopracowanym przedstawieniem – rytualną dramą odgrywaną przed publicznością złożoną z ludzi i bogów.

Błysnął flesz i pan młody wkroczył majestatycznie do obramowanego wotywnymi przedmiotami audytorium. Świeże, białe kwiaty wpięto we włosy Renu, jako symbol czystości i wierności małżeńskiej. Z widowni dały się słyszeć okrzyki radości – państwo młodzi ukazali się razem na scenie. Ceremoniał odbył się tak, jak wymagała tego tradycja. Bramin, pół-nagi szafarz ślubnej ceremonii, dokonał rytuału: konsekrowany ogień spopielił rozdrobnione ziele kuśa, a różnobarwne kwiaty rozrzucono wokół zapalony lampek oliwnych. W oparach obiaty zadźwięczały pradawne mantry.

Za oknem ukazały się krople deszczu a nagły podmuch wiatru rozwiał ułożoną z tęczowych proszków jantrę – magiczny symbol hinduistycznego obrzędu. W podniosłej atmosferze, w burzy oklasków, pan młody zawiesił na szyi swej wybranki ozdobny medalik z magicznym grawerunkiem. Ten amulet i symbol małżeńskiej wierności olśnił zgromadzonych kunsztownym wykończeniem. Moment ciszy potem aplauz, trzask migawek i skandujący tłum. Gdy państwo młodzi zasiedli na wtoczonych na scenę fotelach, zgodnie z hinduską tradycją zostali nakarmieni mleczno-bananową strawą: otrzymali łyżkę pełną słodkiego pajas od każdego z przybyłych krewnych. Gdzieś za oknem audytorium zakwiliła ćakrawaka.
Jeszcze długo tego dnia młoda para delektowała się wiwatami wznoszonymi na ich cześć. W tłumie zniknął zaproszony bramin. Zabrano ze sceny oliwne lampki i zaproszono gości na wykwintny obiad. Długie stoły zazieleniły się liśćmi bananowca, których w Kerali używa się zamiast talerzy. Podano: ryż, morskie ryby i pikantne curry.

W zamierzchłych czasach dla indyjskiej kobiety małżeństwo oznaczało koniec dzieciństwa, okresu gdy mogła mieszkać ze swoją rodziną i spotykać się z przyjaciółmi. Po ślubie miała wyprowadzić się z rodzinnego domu, do posiadłości męża i zamieszkać z jego rodziną.
W południowych Indiach związki zawiera się często między dalekimi krewnymi, istnieje więc możliwość, iż para pozna się wcześniej. Na północy kraju w związki małżeńskie wchodzą często zupełnie obcy dla siebie ludzie. Większość hinduskich dziewcząt pragnie jednak jak najszybciej wkroczyć w dorosłe życie, stać się kobietą – panią domu.

Ślub córki to dla rodziny wielki wydatek – wymagany jest bowiem odpowiedni posag, prezenty dla rodziny pana młodego i huczna ceremonia weselna. Choć w różnych regionach Indii sam ceremoniał ślubny może przebiegać nieco odmiennie, podstawowy schemat wywodzi się z pradawnych czasów. Ojciec panny młodej oddając córkę przyszłemu zięciowi, rozpalał święty ogień i składał obiatę dla bogów. Jednym z najważniejszych elementów celebry był akt trzykrotnego wkroczenia zaślubionych na rytualnie przygotowany kamień. Następnie młodzi przechodzili wokół, rozpalonego, przy inkantacji mantr, ognia – to tak zwana ceremonia siedmiu kroków. Jeżeli uroczystość odbywa się wieczorową porą, para często udaje się na przechadzkę. Podczas spaceru młoda małżonka powinna złożyć przysięgę wierności w chwili, gdy ujrzy gwiazdę polarną, symbol stałości uczuć.

Renu cieszyła się zdjęciami, które wykonano podczas uroczystości – opasły album przeglądała wielokrotnie. Przyglądała się uważanie każdej z fotografii. Wujostwo, stryjenka, szacowny kuzyn… na ostatniej stronie ślubnego albumu zdjęcia młodej pary wśród zieleni okolicznej dżungli. Dalej fotografia na której Rameś przenosił Renu przez wąski strumień w dziewiczym lesie. Poniżej napis: „Renu i Rameś – wiecznie zielona miłość”. Renu uśmiechnęła się do swoich myśli – pomyślała o przyszłych chwilach pełnych miłości: będzie to miłość zielona, świeża i niewinna, jeszcze niedojrzała – zielona jak pradawna Kerala: spętana pnączami bananowca, zamknięta seledynowymi lasami i szmaragdową tonią oceanu

wczesniej publikowane na wiadomosci24.pl